| ردیــف | عنــوان | متن بازنویــسی شده |
|---|---|---|
| 1 | کنترل تغییرات | پس از انجام مطالعه HAZOP، هرگونه تغییر در P&ID، تجهیزات، منطق کنترلی، set point ها، اینترلاکها یا مشخصات فرآیندی باید تحت نظام رسمی مدیریت تغییر (MOC) انجام شده و پس از ارزیابی و تأیید افراد مسئول اعمال شود. |
| 2 | انطباق ساخت با مدارک نهایی | فرض میشود تجهیزات، خطوط لوله، اتصالات، ابزار دقیق و اقلام پکیجی مطابق با مدارک نهایی ساخت (AFC) ساخته، نصب و اجرا میشوند؛ بنابراین خطاهای ساخت یا انحرافات اجرایی، مگر در صورت مشاهده شواهد خاص، جزو دامنه اصلی این مطالعه نیستند. |
| 3 | عدم بررسی خرابی همزمان چندگانه | در این مطالعه، خرابی همزمان چند تجهیز مستقل یا چند رویداد نامرتبط بهصورت همزمان، بهطور معمول در نظر گرفته نمیشود؛ زیرا احتمال وقوع آن معمولاً بسیار پایین است، مگر آنکه سناریوی مشترک و معتبری برای آن وجود داشته باشد. |
| 4 | باز ماندن بایپس شیر کنترل | باز ماندن بایپس شیر کنترل میتواند باعث More Flow یا انحرافات مشابه شود، اما چون احتمال آن معمولاً کم است و خود شیر کنترل در بسیاری موارد تا حدی جبران میکند، این حالت معمولاً بهعنوان علت مستقل ثبت نمیشود؛ مگر در سرویسهای حساس یا بحرانی. |
| 5 | ابزار دقیق محلی بهعنوان Safeguard | در واحدهای جدید که دارای سیستمهای کنترل پیشرفته، آلارم، اینترلاک، ESD، PSV، NRV و لایههای حفاظتی کافی هستند، ابزار دقیق محلی معمولاً بهعنوان Safeguard اصلی محسوب نمیشوند؛ مگر در مواردی که اپراتور زمان کافی برای واکنش مؤثر، دسترسی ایمن و امکان تشخیص دقیق انحراف را داشته باشد. |
| 6 | محدودیت دامنه HAZOP | این مطالعه جایگزین کامل بررسیهای Mechanical Integrity، Inspection Planning، SIL/LOPA، QRA، تعمیرات، قابلیت اطمینان تجهیز یا ارزیابی ساخت و نصب نیست و باید در کنار سایر مطالعات مهندسی و ایمنی تفسیر شود. |
| 7 | وضعیت شیرهای اطمینان در بهرهبرداری | فرض میشود شیرهای اطمینان (PSV/PRV) در حین بهرهبرداری از سرویس خارج، ایزوله یا مسدود نمیشوند؛ مگر آنکه واحد بهصورت مشخص برای سرویسکردن ایمن این تجهیزات در حال کار طراحی شده باشد. |
| 8 | باز شدن PSV یا Bleed بهعنوان پیامد | باز شدن PSV یا Bleed Valve در اغلب موارد پیامد فشار بالا است، نه علت مستقل برای انحرافاتی مانند Less Pressure یا Misdirected Flow؛ بنابراین معمولاً بهعنوان Cause ثبت نمیشود. |
| 9 | جایگاه چکولو در لایههای حفاظتی | Check Valve / NRV بهتنهایی معمولاً یک وسیله حفاظت ایمنی کاملاً قابل اتکا محسوب نمیشود. برای آن، امکان نشتی معکوس در نظر گرفته میشود و در صورت نیاز، دو چکولو با طراحی متفاوت میتوانند تحت شرایط خاص بهعنوان یک لایه حفاظتی قویتر بررسی شوند. |
| ردیــف | عنــوان | متن بازنویــسی شده |
|---|---|---|
| 10 | احتمال نشتی چکولو | در صورت نیاز به فرض تحلیلی، نشتی چکولو میتواند بهصورت تقریبی معادل 10٪ جریان رو به جلو فرض شود، مگر آنکه داده طراحی یا تجربه بهرهبرداری مقدار دیگری را توجیه کند. |
| 11 | عدم بررسی باز/بسته شدن سهوی برخی شیرها | باز یا بسته شدن سهوی شیرهای LC / LO / CSC / CSO معمولاً در این مطالعه بهعنوان علت مستقل در نظر گرفته نمیشود، زیرا فرض بر این است که کنترلهای اداری، قفلگذاری، برچسبگذاری و رویههای عملیاتی برای پیشگیری از این وضعیت کافی هستند. |
| 12 | عدم بررسی باز کردن اشتباه شیرهای سری | باز کردن اشتباه دو شیر سری یا شیرهایی با دسترسی ضعیف بهعنوان سناریویی نادر تلقی شده و معمولاً از مطالعه حذف میشود، مگر در نقاطی که پیامد بالقوه آن شدید باشد. |
| 13 | خطوط Blank-Off در بهرهبرداری نرمال | باز شدن اشتباهی خطوط، انشعابات و اتصالاتی که در P&ID بهصورت Blank-Off / Spade / Spectacle Blind برای شرایط بهرهبرداری نرمال بسته تعریف شدهاند، معمولاً در دامنه HAZOP عادی قرار نمیگیرد، مگر در فعالیتهای خاص تعمیراتی، آمادهسازی یا تغییر وضعیت عملیاتی. |
| 14 | محدوده ظرفیت بهرهبرداری | فرض بر این است که واحد در شرایط بهرهبرداری عادی و در ظرفیت طراحی یا پایینتر از آن کار میکند. شرایط عملکردی بالاتر از ظرفیت طراحی، مگر آنکه بهطور خاص در مطالعه تعریف شده باشد، در دامنه این HAZOP قرار نمیگیرد. |
| 15 | صلاحیت نیروی انسانی | فرض میشود بهرهبرداری، پایش، تعمیرات و بازرسی تجهیزات توسط نیروهای آموزشدیده، ماهر و دارای تجربه کافی انجام میشود. |
| 16 | دستورالعملهای بهرهبرداری و تعمیرات | فرض بر این است که پیش از راهاندازی، دستورالعملهای بهرهبرداری، راهاندازی، توقف، شرایط اضطراری و تعمیرات تهیه، بازنگری و مطابق طراحی نهایی بهروزرسانی شدهاند. |
| 17 | صحت مبانی طراحی فرآیند | فرض میشود شیمی فرآیند، موازنه جرم و انرژی، فلسفه کنترلی و دادههای طراحی بهدرستی شناخته شده و اسناد پایه نظیر PFD و محاسبات فرآیندی معتبر و دقیق هستند. |
| 18 | انتخاب متریال و مسائل خوردگی/فرسایش | فرض بر این است که انتخاب متریال بر اساس شرایط فرآیندی، کدها و استانداردهای مرتبط بهدرستی انجام شده و مسائل خوردگی (Corrosion)، فرسایش (Erosion) و سازگاری متریال در طراحی لحاظ شدهاند. با این حال، هرجا ریسک خاص یا غیرمعمولی مشاهده شود، باید در HAZOP بهطور مشخص ثبت و پیگیری شود. |
| ردیــف | عنــوان | متن بازنویــسی شده |
|---|---|---|
| 19 | وضعیت نرمال درینها و ونتها | فرض میشود کلیه Drain ها، Vent ها و Bleed Valve ها در شرایط عادی دارای درپوش، پلاگ یا کورکن مناسب بوده و باز نیستند؛ بنابراین معمولاً بهعنوان منبع خطر مستقل در نظر گرفته نمیشوند، مگر در موارد خاص. |
| 20 | معیار اعتبار علل | تنها علل معتبر و قابل قبول از نظر فنی (Credible Causes) در مطالعه منظور میشوند. سناریوهای بسیار دور از ذهن یا فاقد پشتوانه فنی، مگر با پیامد بسیار شدید و احتمال قابل توجه، وارد تحلیل نمیشوند. |
| 21 | عدم تلقی خرابی Safeguard بهعنوان علت اولیه | خرابی یک لایه حفاظتی (Safeguard) بهتنهایی بهعنوان «علت اولیه انحراف» در نظر گرفته نمیشود؛ بلکه برای ارزیابی کفایت لایههای حفاظتی و شدت پیامدها مورد توجه قرار میگیرد. |
| 22 | رویکرد بررسی در خطوط دارای کنترل | در خطوطی که دبی یا سایر متغیرها با حلقه کنترل ساده یا آبشاری (Cascade) کنترل میشوند، انحراف مورد بررسی بر اساس هدف اصلی طراحی کنترل انتخاب میشود. بنابراین انحراف اصلی همیشه لزوماً «Flow» نیست و میتواند Pressure، Temperature، Level یا متغیر اصلی دیگر باشد. |
| 23 | فرض عملکرد خودکار شیرهای کنترل | فرض بر این است که شیرهای کنترل در مد اتوماتیک کار میکنند، مگر آنکه در طراحی یا بهرهبرداری واقعی، عملکرد دستی آنها مورد انتظار باشد. موارد عملکرد دستی باید در مطالعه مشخصاً بررسی شوند. |
| 24 | گرفتگی صافی مکش پمپ | گرفتگی Strainer در مکش پمپ میتواند موجب کاهش دبی یا No Flow شود. از آنجا که این حالت تقریباً برای اکثر پمپها قابل طرح است، برای جلوگیری از حجیم شدن گزارش، معمولاً فقط در مورد پمپهای حساس، کلیدی یا ایمنیبحرانی بهصورت صریح ثبت میشود. |
| 25 | خرابی حلقه کنترل | در بررسی خرابی سیستم کنترل، معمولاً خرابی کل حلقه کنترل (Loop Failure) مدنظر قرار میگیرد، نه خرابی مجزای تکتک اجزایی مانند Positioner، I/P یا ماژول الکترونیکی؛ مگر آنکه جزء خاصی نقش ویژه و مستقلی در ایمنی داشته باشد. |
| 26 | رفتار شیر کنترل در قطع هوای ابزار | فرض میشود در صورت قطع هوای ابزار (Instrument Air Failure)، شیرهای کنترل مطابق طراحی به وضعیت ایمن (Fail Safe Position) خود میروند و تغییر وضعیت آنها بهصورت نامنظم یا مرحلهای در نظر گرفته نمیشود، مگر آنکه خلاف آن ثابت شده باشد. |
| 27 | نقش set point نادرست | تنظیم نادرست Set Point معمولاً بهعنوان بخشی از خرابی عملکرد سیستم کنترل یا خطای بهرهبرداری دیده میشود و نه الزاماً یک علت مستقل؛ مگر آنکه در آن سناریو اهمیت ویژهای داشته باشد. |
| ردیــف | عنــوان | متن بازنویــسی شده |
|---|---|---|
| 28 | ارجاع به Legend برای تجهیزات پکیجی | بسیاری از سیگنالها و حفاظتهای متداول تجهیزات پکیجی مانند Position Indicator، Running Status، Fault Alarm و مشابه آنها ممکن است در P&ID نمایش داده نشوند و در Legend Sheet یا مدارک وندور آمده باشند؛ بنابراین برای این موارد باید به اسناد مربوطه ارجاع داد. |
| 29 | خرابی عمده خط یا نشتی بزرگ | پارگی خط، شکستگی بزرگ یا نشتی عمده معمولاً بهعنوان علت ساده برای «کاهش جریان» بررسی نمیشود، زیرا پیامدهای مهمتر آن مانند آتشسوزی، انفجار، انتشار سمی و از دست رفتن محصورسازی باید در سناریوی مستقل و مهمتری تحلیل شوند. |
| 30 | فرض خرابی مبدل حرارتی | در این مطالعه، خرابی مبدل حرارتی از نوع نشتی، معمولاً معادل خرابی کامل یک تیوب منفرد در نظر گرفته میشود، مگر آنکه مبنای دیگری برای طراحی یا ریسک پروژه تعریف شده باشد. |
| 31 | عملکرد فنهوایی در قطع برق | در صورت قطع برق Air Cooler / Fin Fan، فرض میشود تجهیز حدود 30٪ ظرفیت انتقال حرارت را حفظ میکند؛ مگر در شرایط Winterized که این مقدار میتواند عملاً صفر در نظر گرفته شود. |
| 32 | عملکرد MOVهای بحرانی | فرض میشود MOVهای بحرانی بهدلیل طراحی مناسب، نگهداری پیشگیرانه (PM) و آزمونهای دورهای، در هنگام نیاز مطابق انتظار عمل میکنند؛ مگر اینکه شواهدی خلاف آن وجود داشته باشد. |
| 33 | تفسیر عبارت Same as Above | هرگاه در ستون Consequences عبارت Same as Above درج شود و ستون Safeguards خالی باشد، منظور آن است که تمام پیامدها و لایههای حفاظتی مرتبط با علت قبلی برای این مورد نیز برقرار هستند. |
| 34 | تفسیر محدود Same as Above | هرگاه در ستون Consequences عبارت Same as Above درج شود ولی در ستون Safeguards موارد جدیدی نوشته شده باشد، پیامدها مشابه مورد قبل هستند اما فقط Safeguardهای درجشده در همان ردیف ملاک خواهند بود. |
| 35 | احتمال خرابی برخی علل متداول | در برآورد کیفی ریسک، ممکن است احتمال برخی علل متداول مانند خرابی پمپ، خرابی شیر کنترل و خطای اپراتور در طبقه Likely یا مشابه آن قرار گیرد، مشروط بر اینکه این طبقهبندی با ماتریس ریسک و معیارهای پروژه سازگار باشد. |
| 36 | اصل تمرکز بر سناریوهای مهم | برای جلوگیری از حجیم شدن غیرضروری گزارش، مطالعه HAZOP باید بر سناریوهای معتبر، اثرگذار و تصمیمساز متمرکز باشد و از تکرار گسترده سناریوهای کماهمیت در تمام گرهها اجتناب شود. |
