ورودی‌های تصفیه‌خانه
انواع پساب ورودی:
- پساب بهداشتی (Sanitary)
- پساب روغنی (POC – Process Oily Water)
- پساب شیمیایی (COC – Chemical Oily Water)
هدف: جمع‌آوری مجزای جریانات بر اساس نوع آلایندگی جهت بهینه‌سازی فرآیند تصفیه
پیش تصفیه فیزیکی (Pre-treatment)
- آشغال‌گیری((Screening: حذف فیزیکی جامدات درشت جهت محافظت از پمپ‌ها
- دانه‌گیری (Grit Removal): حذف شن و ماسه برای جلوگیری از سایش تجهیزات و رسوب در مخازن
- ایستگاه لیفت(Lift Station) : انتقال پساب به تراز بالاتر جهت برقراری جریان ثقلی در ادامه تصفیه‌خانه
آماده‌سازی جریانات (Equalization & Neutralization)
- متعادل‌سازی (EQ Tank): همگن‌سازی دبی و بار آلودگی برای جلوگیری از شوک به واحدهای بیولوژیکی
- خنثی‌سازی (Neutralization): تنظیم pH پساب با تزریق اسید/باز جهت رسیدن به بازه مناسب برای واکنش‌های شیمیایی و زیستی
تصفیه فیزیکی - شیمیایی و حذف چربی (DAF)
انعقاد و لخته‌سازی (Coagulation/Flocculation): تزریق مواد شیمیایی برای به هم چسباندن ذرات کلوئیدی.
تزریق کنترل‌شده اسید، باز، منعقدکننده و پلی‌الکترولیت برای تنظیم pH و افزایش راندمان جداسازیواحد DAF (شناورسازی با هوای محلول):
جداسازی روغن، چربی (Oil & Grease) و ذرات معلق سبک با استفاده از حباب‌های ریز هوا.
پکیج‌های تزریق مواد شیمیایی (Chemical Dosing Packages)
هدف: آماده‌سازی و تزریق دقیق مواد شیمیایی مورد نیاز برای فرآیندهای تصفیه مانند انعقاد، لخته‌سازی، تنظیم pH و گندزدایی
- اجزای پکیج: مخازن آماده‌سازی محلول، میکسرهای الکتریکی، پمپ‌های دوزینگ (Dosing Pumps) با دقت بالا و ابزار دقیق کنترل دبی
- تزریق‌ها شامل: منعقدکننده‌ها (کواگولانت)، کمک‌منعقدکننده‌ها (پلی‌الکترولیت)، اسید/ باز برای خنثی‌سازی و کلر برای ضدعفونی نهایی
تصفیه بیولوژیکی – حذف نیتروژن (Anoxic)
- مخزن Anoxic: محیطی که در آن اکسیژن محلول وجود ندارد اما اکسیژن به صورت ترکیبی (نیترات) موجود است.
- فرآیند دنیتریفیکاسیون: تبدیل نیترات به گاز نیتروژن توسط باکتری‌ها و کاهش بار نیتروژنی پساب.
تصفیه بیولوژیکی - فرآیند MBBR
تکنولوژی MBBR: استفاده از پکینگ‌های متحرک (Media) به عنوان بستر رشد باکتری‌ها
مزایا: افزایش سطح تماس، مقاومت بالا در برابر شوک‌های آلی و حجم کمتر مخازن نسبت به لجن فعال معمولی (SBR)
هدف: حذف اصلی BOD و اکسیداسیون مواد آلی باقی‌مانده و نیتریفیکاسیون (حذف نیترات)
زلال‌سازی (Clarification)
- لاملا کلاریفایر (Lamella): استفاده از صفحات شیب‌دار برای افزایش سطح موثر ته نشینی در فضای کم
- جداسازی: پساب شفاف از بالا خارج شده و لجن بیولوژیکی در کف مخزن جمع‌آوری می‌شود
تصفیه تکمیلی (Tertiary Treatment)
- فیلتراسیون شنی: حذف ذرات معلق (TSS) باقی‌مانده
- اولترافیلتراسیون (UF): حذف میکروارگانیسم‌ها و ذرات کلوئیدی ریز
- اسمز معکوس (RO): حذف نمک‌ها و کاهش TDS برای تولید آب صنعتی با کیفیت بالا
سیستم شستشوی درجا (CIP System)
- تعریف: سیستم شستشوی خودکار (یا دستی / نیمه خودکار) تجهیزات و ممبران‌ها به‌ویژه در واحدهای UF و RO بدون نیاز به دمونتاژ قطعات
- فرآیند عملکرد: چرخش دوره‌ای محلول‌های شیمیایی خاص مانند اسیدها برای حذف رسوبات معدنی و بازها/سورفکتانت‌ها برای حذف مواد آلی و بیولوژیکی در مسیر جریان
- اهمیت: جلوگیری از گرفتگی (Fouling) ممبران‌ها، افزایش طول عمر تجهیزات، کاهش هزینه‌های نگهداری (OPEX) و حفظ راندمان سیستم تصفیه
مدیریت و پردازش لجن (Sludge Handling)
- تغلیظ اولیه (Thickening):
لجن بیولوژیکی ابتدا وارد مخزن تغلیظ ثقلی می‌شود تا با جداسازی فیزیکی بخش عمده آب آزاد، غلظت جامدات آن افزایش و حجم کل لجن بیش از ۵۰ درصد کاهش یابد
- هضم و پایدارسازی:
لجن غلیظ‌شده به مخازن هضم هوازی و ذخیره‌سازی مجهز به میکسر منتقل می‌شود تا ساختار بیولوژیکی آن تثبیت و آماده آبگیری نهایی شود - آبگیری مکانیکی (Dewatering):
لجن پایدارشده به کمک تزریق پلی‌الکترولیت وارد دکانتر سانتریفیوژ می‌شود تا با نیروی گریز از مرکز، به کیک لجن نیمه‌خشک تبدیل گردد
- بازچرخانی زهاب:
آب جدا شده از فرآیند تغلیظ و دکانتر (سوپرناتانت) مجدداً به ابتدای تصفیه‌خانه بازگردانده می‌شود
نتیجه‌گیری و بازچرخانی
- خروجی نهایی:
تولید آب با کیفیت جهت آبیاری فضای سبز یا مصارف صنعتی جهت مصرف در بویلرها، کولینگ تاور و فرآیندهای مجتمع صنعتی. - پایداری:
کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی و حفاظت از اکوسیستم منطقه
