اختصارات
- NEC : NATIONAL ELECTRICAL CODEاستاندارد ملی برق آمریکا
- CEC: Canadian Electric Code استاندارد برق کانادا
- IEC : INTERNATIONAL ELECTROTECHNICAL COMMISSIONکمیسیون بین المللی الکتروتکنیک
- API : AMERICAN PETROLEUM INSTITUTE استاندارد نفت آمریکا
- IP : THE INSTITUTE OF PETROLEUM, LONDONاستاندارد نفت انگلستان
- BS : BRITISH STANDARDS استاندارد انگلستان
- ANSI : AMERICAN NATIONAL STANDARDS INSTITUTEانجمن استاندارد ملی آمریکا
- CEN:Comité Européen de Normalisation (French: European Committee for Standardization)
- CENELEC:Comité Européen de Normalisation Électrotechnique (European Committee for Electrotechnical Standardization
کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک International Electrotechnical Commission یا IEC
کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک (IEC)
IEC (International Electrotechnical Commission) یک سازمان استانداردسازی بینالمللی، مستقل و غیر دولتی است که استانداردهای جهانی در حوزه الکتریسیته، الکترونیک و فناوریهای مرتبط با الکتروتکنولوژی را تدوین میکند.
این سازمان در سال 1906 میلادی پس از مذاکرات و همکاری میان انجمن مهندسان برق بریتانیا، مؤسسه مهندسان برق آمریکا و سایر متخصصان که از سال 1900 در کنگره بینالمللی پاریس آغاز شده بود، تأسیس شد.
دفتر مرکزی این سازمان ابتدا در لندن قرار داشت اما در سال 1948 به ژنو سوئیس منتقل شد.
امروزه IEC دارای دفاتر منطقهای در نقاط مختلف جهان است از جمله:
- سنگاپور (آسیا و اقیانوسیه)
- سائوپائولو برزیل (آمریکای لاتین)
- بوستون آمریکا (آمریکای شمالی)
بیش از 10 هزار متخصص از صنایع، دانشگاهها، آزمایشگاهها و دولتها در تدوین استانداردهای این سازمان همکاری دارند.
ساختار شمارهگذاری استانداردهای IEC
از سال 1997 برای هماهنگسازی استانداردها، عدد 60000 به شماره استانداردهای قدیمی اضافه شد.
مثال:
IEC 27 change to IEC 60027
در حوزه تجهیزات ضد انفجار و طبقهبندی مناطق خطر، مهمترین سری استانداردها عبارتند از:
- IEC 60079 Series
مهمترین بخشهای آن شامل:
- IEC 60079-10-1 طبقهبندی مناطق خطر برای گازها و بخارات قابل اشتعال
- IEC 60079-10-2 طبقهبندی مناطق دارای گردوغبار قابل انفجار
- IEC 60079-14 طراحی و نصب تجهیزات الکتریکی در مناطق خطر
- IEC 60079-17 بازرسی و نگهداری تجهیزات در مناطق خطر
سیستم طبقهبندی IEC
در استاندارد IEC، مناطق خطر به سه منطقه تقسیم میشوند:
- Zone 0
- Zone 1
- Zone 2
که بیانگر احتمال حضور گاز قابل اشتعال در محیط هستند.
مثالها:
- داخل مخازن ذخیره هیدروکربن : Zone 0
- اطراف فلنجها و شیرآلات : Zone 1
- اطراف تجهیزات فرایندی با احتمال نشت کم : Zone 2
- اطراف پمپهای انتقال نفت : Zone 1
- اطراف خطوط لوله گاز در شرایط عادی : Zone 2
امروزه استانداردهای IEC به عنوان مرجع اصلی جهانی در طراحی سیستمهای ضد انفجار شناخته میشوند.
مؤسسه نفت آمریکا (API)
API (American Petroleum Institute) یکی از مهمترین سازمانهای تدوین استاندارد در صنعت نفت و گاز آمریکا است که در سال 1919 تأسیس شد.
این سازمان مجموعهای از استانداردهای فنی، ایمنی و عملیاتی برای:
- پالایشگاهها
- صنایع پتروشیمی
- خطوط انتقال نفت و گاز
- تأسیسات فرآورش
ارائه میدهد.
استانداردهای API مرتبط با طبقهبندی مناطق خطر مهمترین آنها: API Recommended Practice 505
این استاندارد بر اساس سیستم Zone (مطابق IEC) برای طبقهبندی مناطق خطر در صنایع نفت و گاز تدوین شده است.
قبلاً استانداردهای زیر مورد استفاده بودند:
- API RP 500A
- API RP 500B
- API RP 500C
که بر اساس سیستم Class / Division بودند.
مثالهای کاربرد API 505 (بر مبنای سرفصل های استاندارد)
- طبقهبندی اطراف مخازن ذخیره نفت خام
- تعیین محدوده خطر اطراف کمپرسورهای گاز
- طراحی ایمنی واحدهای فرآورش گاز
- طبقهبندی مناطق اطراف خطوط بارگیری نفتکش
- تعیین محدوده خطر در ایستگاههای تقویت فشار گاز
مؤسسه نفت انگلستان (IP / EI)
IP (Institute of Petroleum) که امروزه با نام Energy Institute (EI) شناخته میشود، یکی از سازمانهای معتبر در صنعت نفت و انرژی در انگلستان است.
یکی از مهمترین استانداردهای این سازمان: IP Model Code of Safe Practice Part 15
که امروزه با نام: EI 15 – Area Classification Code شناخته میشود.
این استاندارد یکی از مهمترین مراجع برای طبقهبندی مناطق خطر در تأسیسات نفتی و پتروشیمی است.
مثالهای کاربرد EI 15 (بر مبنای سرفصل های استاندارد)
- طبقهبندی اطراف مخازن ذخیره بنزین
- طراحی ایمنی پایانههای صادرات نفت
- طبقهبندی واحدهای بارگیری کامیون سوخت
- طراحی ایمنی پالایشگاهها
- تعیین مناطق خطر در اسکلههای نفتی
کدهای ملی برق آمریکا و کانادا
NEC – National Electrical Code
استاندارد NEC توسط سازمان ANSI در آمریکا منتشر میشود و یکی از مهمترین کدهای طراحی سیستمهای الکتریکی است.
در این استاندارد سیستم طبقهبندی به صورت زیر است:
- Class I
- Class II
- Class III
و هر کلاس به دو دسته تقسیم میشود:
- Division 1
- Division 2
مثال : Class I Division 1محیطی که گاز قابل اشتعال به طور مداوم یا مکرر وجود دارد.
CEC – Canadian Electrical Code
در کانادا استاندارد CEC استفاده میشود که در گذشته مشابه NEC بود اما در نسخههای جدید به سمت سیستم Zone مشابه IEC حرکت کرده است.
استانداردهای اروپا
- CEN
CEN (European Committee for Standardization) سازمان استانداردسازی عمومی در اروپا است که استانداردهای غیر الکتریکی را تدوین میکند.
- CENELEC
CENELEC (European Committee for Electrotechnical Standardization) مسئول تدوین استانداردهای الکتریکی و الکترونیکی در اروپا است.
این سازمان وظیفه دارد استانداردهای کشورهای اروپایی را با استانداردهای IEC هماهنگ کند.
استانداردهای منتشر شده توسط این سازمان با نام: EN (European Norms) منتشر میشوند.
مثال: BS EN 60079-10 که در واقع نسخه اروپایی استاندارد IEC است.
