فلسفه HAC بر پایه یک اصل کلیدی شکل میگیرد: کاهش ریسک فقط با یک اقدام ممکن نیست، بلکه باید همزمان احتمال نشت، حضور ابر قابل اشتعال، منابع اشتعال و شدت پیامد کنترل شوند.
عناصر مثلث آتش / انفجار (Fire / Explosion Triangle)
برای وقوع انفجار یا آتشسوزی، سه عامل باید همزمان وجود داشته باشند:
- ماده قابل اشتعال (Fuel)
- منبع اشتعال (Ignition Source)
- اکسیژن یا هوا (Oxidizer)
در اسلایدهای بعدی به عامل های ماده قابل اشتعال (Fuel) و منبع اشتعال (Ignition Source) پرداخته می شود.
ابتدا باید دانست کدام تجهیزات بیشتر احتمال نشت دارند. سپس باید بررسی کرد که در صورت نشت، آیا غلظت قابل اشتعال در محیط تشکیل میشود یا خیر؛ این موضوع به خواص ماده، دبی رهایش، فشار، دما و تهویه بستگی دارد.
بعد از آن باید ارزیابی شود که چه منابع اشتعالی در اطراف حاضرند و قدرت آنها چقدر است. در نهایت، باید درک کرد که اگر اشتعال رخ دهد، اندازه پیامد تا چه حد خواهد بود. تصاویر شما دقیقاً این چهار حلقه زنجیره ریسک را نشان میدهند: احتمال نشت، احتمال حضور ابر انفجاری، احتمال اشتعال، و شدت پیامد.
از دید مهندسی کاربردی، نتیجه این تحلیلها در چند تصمیم کلیدی منعکس میشود:
- تعیین Zone 1, Zone 0, Zone 2، انتخاب نوع تجهیزات برقی و ابزار دقیق
- تعریف محدودیت برای وسایل نقلیه و منابع جرقه
- تعیین الزامات تهویه
- جانمایی ساختمانها و اتاق کنترل
- و نیز تدوین مقررات بهرهبرداری مثل permit to work و کنترل کار داغ
این نمودار نشان میدهد رابطهای غیرخطی بین حجم آزادشدگی هیدروکربن و احتمال انفجار وجود دارد. با افزایش میزان آزادسازی، احتمال انفجار بهصورت نمایی افزایش مییابد.
در حجمهای کوچک (<1 ton)، احتمال انفجار معمولاً کمتر از 1% است، ولی در انتشارهای بزرگ، احتمال تا 100% افزایش مییابد.
دادههای آماری مربوط به واحدهای صنعتی بسته نشان میدهند مهمترین منابع اشتعال عبارتاند از:
- شعلهها (18%)
- منابع الکتریکی (16%)
- سطوح داغ (13%)
- الکتریسیته ساکن و اصطکاک (حدود 7%)
بخش قابل توجهی از حوادث (26%) منشأ ناشناخته دارند.
