تکنیک HAZID بصورت گروهی و در قالب کارگاه شناسایی عوامل بالقوه آسیب رسان “HAZID Workshop” انجام میگیرد. به جهت افزایش کارآیی و اثرگذاری بهتر باید اقداماتی در سه مرحله صورت پذیرد:
- پیش از شروع کارگاه(آمادگی)
- زمان اجرای مطالعات (برگزاری جلسات با حضور همه ذینفعان)
- و بعد از تشکیل جلسات (جمع بندی)
پیش از شروع کارگاه(آمادگی)
- تعیین حوزه و وسعت کار و هدف مطالعه
- تعیین مستندات مورد نیاز
- انتخاب تیم و رهبر
- تعیین تعداد جلسات مورد نیاز و مدت زمان آنها
- مطالعه مدارک و جمع آوري اطلاعات
- تعيين گره مطالعاتي
- انتخاب كلمات كليدي
زمان اجرای مطالعات
- اجرای مطالعات (برگزاری جلسات با حضور همه ذینفعان)
بعد از تشکیل جلسات (جمع بندی)
- مستند سازی نتایج جلسه
- صدور گزارش HAZOP Report
- پیگیری اجرای توصیه های و پیشنهادات ارئه شده برای کنترل خطرات (توسط ذینفعان بدون حضور Third Party)
مراحل انجام HAZID به صورت خلاصه
ابتدا فهرست طبقه بندی خطرات (HAZID Check List) تهیه می شود. سپس در صورت نیاز یک زیرمجموعه (Sub-System) انتخاب می شود
سپس بر اساس آن رهبر تیم با مشورت اعضا یک کلمه راهنما را انتخاب کرده و آن را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند. (بررسی علل بالفعل شدن مخاطره، پیامدها، سیستم های محافظتی موجود، ارزیابی ریسک، پیشنهادات اصلاحی و تدوین استراتژی)
در مرحله تجزیه و تحلیل، جدول اقدامات پیشگیری HAZID موسوم به (HAZID Action Sheet) تکمیل می شود
آماده نمودن لیست مدارک مورد نیاز برای جلسه HAZID
برگزاری جلسه مطالعات HAZID
تولید مدرک HAZID Report
آماده نمودن HAZID ACTION REPORT
شرکت در جلسه HAZID CLOSED MTTEING (توسط ذینفعان بدون حضور Third Party )
مراحل انجام HAZID به صورت جزئـی
آماده نمودن تیمHAZID
مشخص نمودن پروژه و زمان HAZID
مشخص نمودن سرپرست HSE (و سرپرست های بقیه دیسیپلین)
مشخص نمودن سرپرست HAZID LEAD
تعریف محدوده و اسکوپ کاری مطالعات
مشخص نمودن وظایف تیم HAZID
شرکت در جلسه پیش از HAZID
اطلاع رسانی به همه
برگزاری جلسه مطالعات HAZID
تولید مدرک HAZID Report
تولید Action Report بر مبنای Recommendation های مطالعات
شرکت در جلسه HAZID CLOSED MTTEING
اگـــر بخواهیم ایـــن مراحـل را به صورت جزئــی بیـــان کنــیم به موارد روبرو میرسیم.
در پایان بررسی هر انحراف در مطالعه HAZID، تیم مطالعه باید درباره اقدام مناسب تصمیمگیری کند. خروجی این مرحله معمولاً به صورت پیشنهاد (Recommendation) ثبت میشود. پیشنهادها به طور کلی به دو دسته تقسیم میشوند:
پیشنهادهای بسته
این نوع پیشنهادها زمانی ثبت میشوند که:
- تیم HAZID درباره راهحل توافق داشته باشد.
- مسئله در حوزه صلاحیت و اختیار تیم باشد.
- راهکار مشخص، عملی و قابل اجرا باشد.
در این حالت، اقدام اصلاحی مشخص شده و مسئول اجرا و زمانبندی آن تعیین میشود.
نمونهها
- اصلاح رویه عملیاتی
این پیشنهادها معمولاً مستقیماً در گزارش نهایی ثبت و برای اجرا به واحد مسئول ارسال میشوند.
پیشنهادهای باز
پیشنهادهای باز زمانی مطرح میشوند که:
- مسئله پیچیده باشد.
- اطلاعات موجود برای تصمیمگیری کافی نباشد.
- نیاز به مطالعات تکمیلی یا تحلیلهای تخصصیتر وجود داشته باشد.
در چنین شرایطی، موضوع برای بررسیهای بعدی مانند موارد زیر ارجاع داده میشود:
- طراحی مهندسی
- تحلیل ریسک تکمیلی
- مطالعات ایمنی تخصصی
- بررسی اقتصادی یا عملیاتی
با این حال، در مطالعات HAZID توصیه میشود تعداد پیشنهادهای باز تا حد ممکن محدود باشد، زیرا تعداد زیاد آنها میتواند موجب طولانی شدن فرآیند تصمیمگیری و کاهش اثربخشی مطالعه شود.
مدارک و اطلاعات مورد نیاز برای مطالعات HAZID
مدارک زير به عنوان پایه مطالعات HAZID باید تهیه و تکمیل (Approved) یا Approved As note شده باشند:
- نمودارهای جريان فرآيندPFD
- موازنه مواد و انرژی فرآیند Material &Energy Balance
- تشریح فرآیند Process Description
- برگههای اطلاعات ايمنی مواد MSDS
- Fire water Network documents
- Piping Material Specification (PMS)
- Hazardous area classification Hazard source list
- Fireproofing Layout
- Firefighting Equipment Layouts (for process area and inside Buildings)
- F&G Layouts (for process area and inside Buildings)
- Safety Signs and Escape routes
- Noise Study
- F&G Cause and Effect
- Safety or
- HSE concept
- Blast Study Report (if exist)
- Consequence Modeling Report (if exist)
- QRA Report (if exist)
مستندسازی در حین مطالعه HAZID
یکی از مهمترین عوامل موفقیت مطالعه HAZID، مستندسازی دقیق و شفاف در طول جلسات است،برخی اصول مهم در این زمینه عبارتاند از:
- هر عضو تیم باید نسخهای از Plot Plan را در اختیار داشته باشد.
- نسخههای بزرگ نقشهها روی دیوار یا نمایشگر نصب شوند تا همه اعضا بتوانند آنها را مشاهده کنند.
- پیشرفت بررسی هر بخش(Subsystem) در نقشه مشخص شود.
روشهای رایج برای این کار شامل موارد زیر است:
- علامتگذاری بخش (Subsystem) بررسیشده
این روشها به تیم کمک میکنند تا:
- از پوشش کامل مطالعه اطمینان حاصل شود.
- هیچ بخشی از سیستم از قلم نیفتد.
- روند پیشرفت مطالعه قابل پیگیری باشد.
مدیریت گرههای پیچیده در مطالعات HAZID
در برخی موارد، یک بخش (Subsystem) بسیار پیچیده است و بررسی آن نیازمند تمرکز بالای تیم میباشد.
در چنین شرایطی توصیه میشود:
- بررسی این بخش (Subsystem) زمانی انجام شود که تیم از نظر ذهنی در بهترین وضعیت تمرکز قرار دارد.
- اگر تیم دچار خستگی شده است، بررسی این بخش به جلسه بعدی موکول شود.
- این کار باعث افزایش کیفیت تحلیل و کاهش احتمال خطا در شناسایی مخاطرات میشود.
